Zintegrowane systemy zarządzania przedsiębiorstwem klasy MRP

Aby zaspokoić potrzeby klienta i osiągnąć oczekiwany wynik finansowy, każdy producent musi odpowiedzieć na podstawowe pytania: co produkować, w jakich ilościach, kiedy i przy użyciu jakich zasobów. Błędne rozpoznanie tych problemów prowadzi do wytwarzania produktów nie akceptowanych przez rynek, wzrostu zapasów, niewykorzystania zdolności produkcyjnych, a w konsekwencji do kłopotów finansowych producenta aż do upadłości włącznie. Sprawdzonym i dającym pozytywne wyniki modelem zarządzania produkcją, obowiązującym od kilku lat w przemyśle państw wysoko rozwiniętych, jest MRP II. Jest to standard opracowany przez organizację APICS (Amerykańskie Stowarzyszenie do Spraw Zarządzaniab Zapasami i Produkcją) w latach 80. Pierwowzorem systemu MRP II była metoda planowania potrzeb materiałowych (MRP) autorstwa Josepha A. Orlicky’ego, która powstała w latach 60. Podstawą do wystawienia zleceń produkcji lub zakupu są tu plany produkcji wyrobów finalnych. Wyrób finalny jest rozwijany w formie drzewa zespołów, podzespołów, części i materiałów zależnie od stopnia złożoności. Metoda MRP II poszerzyła zakres planowania o bilansowanie wszelkich zasobów produkcyjnych (zdolności produkcyjnych maszyn, pracowników, zasobów finansowych itp.) oraz o pętlę sprzężenia zwrotnego pomiędzy ewidencją wykonanej produkcji a planowaniem na poziomie głównego harmonogramu produkcji oraz harmonogramów warsztatowych. System ten umożliwia symulację planów produkcji również w ujęciu wartościowym, stając się niezwykle cennym narzędziem zarządczym. Za pomocą MRP II można zarządzać firmą realizującą produkcję wg trzech modeli: wyroby konstruowane na zamówienie klienta z typowych zespołów i części, wyroby produkowane na zamówienie klienta w wielu wersjach z gotowych zespołów i części i wyroby produkowane na magazyn. Procedury MRP II obsługują produkcję dyskretną, powtarzalną, aparaturową oraz wszelkie ich kombinacje.

Efekty, jakie można osiągnąć przy wykorzystaniu MRP II, warte są wysiłku włożonego w jego wdrożenie. APICS podaje statystyczne wyniki badań firm, w których funkcjonuje MRP II: wzrost sprzedaży o 16-28%, wzrost wydajności o 10-16%, zmniejszenie zapasów o17-75%, skrócenie cyklu produkcyjnego wyrobów, poprawa terminowości realizacji zamówień klientów oraz usprawnienie zarządzania jakością. Najnowsze prace nad zarządzaniem produkcją prowadzą do uwzględnienia w systemie informatycznym powiązań z dostawcami i odbiorcami. To kolejne rozwinięcie systemu, jeszcze nie wydane w formie standardu, zyskało miano ERP (Enterprise Resource Planning).

Rzetelna i terminowa informacja jest podstawą do podejmowania zarówno decyzji strategicznych, jak i dotyczących bieżącej działalności. Dostępność bogatego zasobu danych jak również możliwość właściwego ich przetworzenia oraz wykorzystania mogą stanowić o przewadze strategicznej firmy na rynku. Zintegrowany . system komputerowy wspomagający
zarządzanie tymi informacjami jest narzędziem dostarczającym kierownictwu przedsiębiorstwa potrzebnej wiedzy o rozmiarach i charakterze przeszłej działalności a przede wszystkim ułatwia on podejmowanie istotnych decyzji gospodarczych których skutki mogą rozciągać się nawet w odległą przyszłość. Kategorie oprogramowania do zarządzania produkcją Jako pierwsze pojawiły się tzw. systemy dziedzinowe. Rozwiązują one wybrane problemy organizacyjne (ewidencyjne) poszczególnych służb przedsiębiorstwa: księgowości gospodarki materiałowe, fakturowania, ewidencji środków trwałych itp. W większości przypadków jedna firma użytkuje równocześnie programy pisane przez różnych autorów nie współpracujące ze sobą. Pomimo ton ze kilka aplikacji może korzystać z tych samych informacji, każdy program dysponuje własną bazą danych. Utrzymanie zgodności tych baz jest praktycznie niemożliwe Takie rozwiązania ciągle jeszcze dominują w po1skich przedsiębiorstwach. Przeciwieństwem systemów dziedzinowych są systemy zintegrowane. Pracują one na wspólnej bazie danych a wprowadzenie i modyfikacja danych dokonywane są przez uprawnione osoby. Prze waga tych systemów polega głównie na integracji poszczególnych modułów, co daje możliwość pracy wszystkim użytkownikom w tym samym czasie na tych samych, aktualnych danych. Programy do zarządzania produkcją mogą być opracowywane na zamówienie konkretnego klienta lub przygotowywane dla anonimowego odbiorcy. W tym drugim przypadku sprzedawane są gotowe produkty, w których dokonuje się ewentualnie niewielkich modyfikacji zgodnie z życzeniem klienta. Zaletą systemów przygotowywanych na zamówienie jest możliwość realizacji bardzo specyficznych wymagań odbiorcy, sformułowanych przez niego na etapie analizy systemu. Wdrożenie systemu, który realizuje procedury znane użytkownikowi, jest łatwiejsze. Wady – to długi czas opracowania systemu (szczególnie jeśli ma on obejmować całość procesów gospodarczych przedsiębiorstwa) i jego wyższy koszt. Dla po1skich firm, w których kultura organizacji pozostawia nie raz wiele do życzenia rozwiązanie polegające na pisaniu systemu na zamówienie wiąże się z niebezpieczeństwem utrwalenia w systemie informatycznym ułomności stosowanych rozwiązań organizacyjnych. Zaletą programów gotowych jest ich uniwersalność (są przeznaczone dla wielu odbiorców), dostępność w każdym momencie (wystarczy kupić) i zazwyczaj niższa cena od systemów sporządzanych na zamówienie. Systemy gotowe przygotowywane są przez liczne zespoły specjalistów, zawierają w sobie nowoczesną myśl techniczną i organizacyjną oraz do świadczenia dotychczasowych użytkowników. Oczywiście systemy gotowe również mogą być modyfikowane zgodnie ze specyficznymi potrzebami klientów, jednak trzon systemu (ponad 8o%) pozo staje taki sam.

Zakres funkcjonalny systemów

Czynnikiem stanowiącym podstawową przesłankę wyboru systemu jest jego za kres funkcjonalny. Dostępne na naszym rynku pakiety prezentują różnorodne rozwiązania, lecz ich trzon pozostaje w zasadzie jednakowy. Kompletny pakiet zintegrowany obejmuje trzy podstawowe zakresy działalności przedsiębiorstwa: finanse, dystrybucję i produkcję. Często te dwa ostatnie łączone są pod nazwą logistyki. System musi integrować zadania związane z planowaniem popytu na wyroby przedsiębiorstwa, opracowywaniem planu produkcji, planowaniem i realizacją zaopatrzenia materiałowego, sterowaniem zapasami na poziomie materiałów, robót w toku i wyrobów gotowych, obsługą klientów, ewidencją kosztów, obsługą należności i zobowiązań, a całość powinna znaleźć odzwierciedlenie w księgach rachunkowych firmy. Większość oferowanych produktów spełnia standard MRP II. Są to systemy złożone, zawierające od kilku do kilkudziesięciu (np. aplikacje Oracle około 80) modułów. Budowa taka powoduje, że klient wybiera tylko te moduły, które zamierza zastosować w swojej firmie. Części systemu są ze sobą powiązane, lecz często ich zawartość w pewnych fragmentach pokrywa się, aby umożliwić korzystanie z programu pomimo zakupienia tylko jego części. W skład standardowego zakresu funkcjonalnego systemu wchodzą: finanse i księgowość (księga główna, zobowiązania – rejestr zakupów, należności – rejestr sprzedaży), dystrybucja (zaopatrzenie, obsługa sprzedaży, sterowanie zapasami – gospodarka materiałowa) i produkcja (definiowanie wyrobów – struktura wyrobów i procesy technologiczne, tworzenie harmonogramów produkcji, planowanie potrzeb materiałowych MRP, planowanie zdolności produkcyjnych, zarządzanie warsztatem produkcyjnym). Moduły finansowo – księgowe często uzupełniane są środkami trwałymi, analizami finansowymi, możliwością pracy w wielu walutach i konsolidacją sprawozdań finansowych. Poza tym typowymi funkcjami związanymi z prowadzeniem rachunkowości możliwe jest śledzenie terminów realizacji należności i zobowiązań, budżetowanie jednostek organizacyjnych, rozbudowane analizy kosztów w wielu przekrojach (według rodzaju, miejsc powstawania, nośników), prowadzenie kalkulacji kosztów i wiele innych działań. W grupie modułów dystrybucyjnych realizowane są ponadto analizy sprzedaży, kontrola stanu zapasów,
analizy marketingowe, prognozowanie popytu itp. Inne możliwości funkcjonalne zintegrowanych systemów zarządzania to: zarządzanie remontami i służbą utrzymania ruchu, zarządzanie projektami, jakością, gospodarką transportową, obsługa serwisowa czy system informowania kierownictwa. Cechą charakterystyczną oferowanych w naszym kraju systemów zagranicznych jest rezygnacja z modułów kadrowo-płacowych. Powodem takiego stanu jest specyfika polskich przepisów i złożoność stosowanych systemów płacowych, które są odległe od standardów zachodnich. W to miejsce część dystrybutorów oferuje polskie programy, które są zintegrowane z całością systemu.

Sprzęt. Systemy operacyjne. Bazy danych…

Przedmiotem niniejszego wykładu są pakiety, dla których podstawową platformą sprzętową stanowią minikomputery (midrange).Wśród takich ofert dominują dwie grupy produktów: systemy dedykowane na komputer IBM AS/400 oraz systemy UNIX-owe działające na dowolnym sprzęcie, np. firm HP serii 9000, ICL, Sun, IBM RS 6000, Motorola, DEC itp. Każda z ofert ma swoje dobre i złe strony: zwolennicy IBM AS/400 podkreślają bezpieczeństwo pracy, pozostali otwartość systemu. Oceny muszą dokonać sami zainteresowani zakupem. Najwięksi producenci oferują pakiety, dla których nie ma ograniczeń sprzętowych. Najmniejszą grupę stanowią systemy pracujące w środowisku DOS w sieci NetWare. Są to z reguły oferty dla mniejszych przedsiębiorstw. Statystycznie na 25 analizowanych pakietów sześć systemów dedykowanych jest do pracy na komputerze AS/400, jeden – na komputerze HP 3000, trzy pracują w sieci NetWare (choć takie możliwości posiada więcej pakietów)n pozostałe to programy UNIX-owe. Część tych ostatnich pakietów może również pracować w systemie Windows NT. Wśród języków programowania dominują języki czwartej generacji (4GL), umożliwiające m.in. łatwe przenoszenie aplikacji pomiędzy systemami operacyjnymi. Wśród ofert na polskim rynku spotkać można wszystkich wielkich producentów baz danych: Oracle, Informix, Computer Associates (CA-OpenIngres),IBM (DB2), PROGRESS Software (PROGRESS) i Software AG (Adabas). Większość systemów pracuje w trybie znakowy, i posiada interfejs umożliwiający przekazanie danych do arkuszy kalkulacyjnych MS Excel lub Lotus 1 2 3 i ich obróbkę. Największe systemy oferują graficzny interfejs użytkownika (GUI). Użytkownik może pracował z danymi z bazy, stosując język zapytań strukturalnych SQL.

Producenci systemów zarządzania

W przygotowanie tak złożonego przedsięwzięcia, jakim jest opracowanie w miarę uniwersalnego systemu kompleksowo wspomagającego zarządzanie przedsiębiorstwem, musi był zaangażowana duża grupa ludzi: analityków, programistów, praktyków gospodarczych, specjalistów od sprzętu i innych. Stąd firmy tworzące tak duże systemy są przedsiębiorstwami
zatrudniającymi setki, a często i tysiące pracowników. Ich roczne obroty sięgają dziesiątek, a największych nawet setek milionów dolarów. Praca nad systemami nie ma końca: są one poprawiane, ulepszane, rozszerzane o nowe obszary funkcjonowania przedsiębiorstwa. Tworzy się wersje systemów specjalizowane branżowo – spełniające specyficzne potrzeby firm odzieżowych, spożywczych, energetycznych i innych Producenci utrzymują stały kontakt z dystrybutorami i na podstawie ich sugestii, wynikających z doświadczeń wdrożeniowych, starają się modyfikować i rozwijać oprogramowanie. Na konieczność ciągłego doskonalenia systemów wpływa również rozwój komputerów, języków programowania i systemów zarządzania bazami danych. Presja na rozwój systemów jest bardzo silna. Firmy, które nie nadążają za postępem w branży, tracą klientów. Stąd częste przypadki rezygnacji z działalności, co stawia w trudnej sytuacji użytkowników pakietów, którzy zostają pozbawieni wsparcia autorów i nie mogą liczyć na rozwój użytkowanego systemu. Oferta rynkowa systemów zarządzania Polskimi prekursorami w stosowaniu zintegrowanych systemów informatycznych do zarządzania przedsiębiorstwem były firmy, w których dominującą rolę odgrywał kapitał obcy, np. zakłady sprywatyzowane z udziałem zagranicznego inwestora strategicznego oraz przedstawicielstwa firm zachodnich. Obecnie potrzebę wspomagania zarządzania z integrowanymi systemami informatycznymi w coraz większym stopniu uświadamiają sobie polscy menedżerowie. Programy oferowane na naszym rynku można podzielić na krajowe i importowane. Wśród systemów wspomagających zarządzanie produkcją dominują zdecydowanie te drugie. Prawie wszystkie są systemami klasy co najmniej MRP a większość z nich to systemy MRP II. W początkowym okresie rozwoju rynku sprzedawano owe pakiety w oryginalnej (najczęściej angielskiej) wersji językowej. W tej chwili wszyscy liczący się dystrybutorzy oferują produkty porozumiewające się z użytkownikami w języku polskim, a ponadto uwzględniające specyficzne polskie przepisy, np. dotyczące rachunkowości. Systemy krajowe w większości ograniczają się do technicznego przygotowania produkcji,. Nieliczne są pakiety oferujące moduły planowania i ewidencji produkcji (z reguły są one pisane na zlecenie konkretnego odbiorcy i uwzględniają specyfikę tylko jego działalności). Logika ich funkcjonowania oparta jest na tradycyjnych metodach zarządzania produkcją, jakościowo innych od systemów klasy MRP. Dużym problemem dla potencjalnego użytkownika zintegrowanego systemu komputerowego jest rozpoznanie rynku i wybór interesującej oferty. Dystrybutorzy systemów przeważnie nie reklamują się zbyt agresywnie w mediach. W prasie spotkać można tylko kilka regularnie ogłaszających się firm. Również targi komputerowe nie są miejscem, gdzie można by nawiązać kontakty z większością dystrybutorów tego typu aplikacji.

Wdrożenie systemu klasy MRP

Wdrożenie zintegrowanego systemu wspomagającego zarządzanie przedsiębiorstwem jest operacją niezwykle skomplikowaną i pracochłonną.. Jak szacuje APICS, wdrożenie systemu MRP II po winno trwać od 21 do 27 miesięcy. Nawet dla firm amerykańskich, które zazwyczaj stoją na wyższym poziomie organizacyjnym niż przedsiębiorstwa polskie, tak długi czas przekształceń jest poważnym problemem. Zmiany, jakie dokonują się w procesie wdrażania systemu zintegrowanego, stanowią rzeczywistą rewolucję w firmie. Przebudowie ulega cały system obiegu informacji, metody i procedury pracy. Takie zmiany muszą budzić opory wśród załogi przedsiębiorstwa, szczególnie gdy nie do końca zdaje sobie ona sprawę z konieczności dostosowania się do nowych warunków i nie widzi bezpośrednich korzyści płynących z wdrożenia systemu. Zmiany dotyczą każdego pracownika, nawet takiego, który nie będzie w żaden sposób uczestniczyć w jego obsłudze. Wiele przedsiębiorstw przyzwyczajonych jest do systemu pracy, który nie wymaga specjalnej dokładności i terminowości dokonywania ewidencji. Informacje są zazwyczaj dostępne zbyt późno. Nie mogą więc służyć do podejmowania bieżących decyzji przez kadrę kierowniczą. W nowych warunkach wymagana jest dyscyplina w ewidencjonowaniu zdarzeń gospodarczych, bowiem z wprowadzanych informacji korzysta wiele osób jednocześnie, licząc na ich aktualność. Jednak największe wymagania stawiają nowe systemy zarządzania kadrze kierowniczej przedsiębiorstwa. Dostępność informacji w czasie rzeczywistym powoduje, że można je wykorzystać po odpowiednim przetworzeniu do planowania działań bieżących i przyszłych. Dotychczas nie wymagano tego od kadry kierowniczej, bowiem uzyskiwane informacje były z punktu widzenia bieżącego planowania bezużyteczne. Odchylenia od planowanych wielkości rejestrowane na bieżąco w systemie mogą być w różny sposób interpretowane. Można je zignorować, przewidując ich kompensatę w najbliższym czasie, można także podjąć działania korygujące, aż do całkowitego przeprojektowania przyszłej działalności. Od człowieka uzbrojonego w takie narzędzie wymagać trzeba umiejętności podejmowania właściwych decyzji. Złożoność systemów wspomagających zarządzanie produkcją sprawia, że proces wdrożenia musi być przeprowadzany według ściśle określonych zasad, które mają ułatwić w miarę bezbolesne przestawienie się na nowe metody pracy. Większość firm stosuje sformalizowaną metodykę wdrożenia, zazwyczaj opracowaną przez producenta system. Jako przykłady można podać metodykę AIM (Application Implementation Methodology) używaną przez firmę Oracle, Baan Target stosowaną przez firmę Baan (system Triton), GOPM (Goal Oriented Project Management) wykorzystywaną przez firmę IFS (System 4), czy CRP (Conference Room Pilot) stosowaną przez firmę ROSS i jej partnerów (system Promix). Według zaleceń powyższych metod, wdrożenie systemu przeprowadza przyszły użytkownik przy aktywnej pomocy dystrybutora systemu. Każde działanie wykonane w związku z wdrożeniem jest dokumentowane i przeprowadzane zgodnie z harmonogramem zawierającym tzw. kamienie milowe – punkty kontrolne, których „zaliczenie” powoduje możliwość przejścia do następnego etapu. Spośród obydwu stron – dystrybutora i przyszłego użytkownika powoływane są zespoły wdrożeniowe, na czele których stoją tzw. project leaders, mający pieczę nad całością przedsięwzięcia. W prawidłowo przeprowadzonym procesie wdrożenia zintegrowanego systemu zarządzania uczestniczyć powinna również firma doradcza. Jej rola polega na dokonaniu analizy potrzeb przyszłego użytkownika w perspektywie najbliższych kilku lat, zaproponowaniu mu ofert najlepiej spełniających te potrzeby i wspomaganiu w realizacji zmian organizacyjnych, związanych z pracą z systemem komputerowym. Najwięksi z producentów pakietów wspomagających zarządzanie wykorzystują nowoczesne metody modelowania procesów gospodarczych w celu zaimplementowania ich w systemie. Jako przykład służyć może Aris Toolset wykorzystywany w systemie R/3 czy Business Process Modeller używany przez firmę
Oracle.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
Zintegrowane systemy zarządzania przedsiębiorstwem klasy MRP, 10.0 out of 10 based on 1 rating

Użytkownicy odwiedzili nas dzięki frazom:

  • @petechim com vn
  • Korzyści wdrażania zintegrowanego systemu zarządzania
  • mail petechim com vn
  • system mrp
  • system MRP producent
  • zintegrowane systemy zarządzania mrp